Kira yangınında sıcak bir süreç bizi bekliyor

Türkiye son iki yıldır gayrimenkuldeki artan fiyat artışlarını konuşuyor. Özellikle kira artışları mülk sahibi-kiracı arasındaki uyuşmazlıkları artırdı. Hükümetin 1 Temmuz 2023’e kadar yüzde 25’lik üst tavan uygulaması da sorunu çözmek yerine daha da büyümesine neden oldu. Özellikle son 1 yılda artan kira fiyatlarının arkasında farklı etmenler var.  Konut arzının yeteri kadar olmaması, konutların satış fiyatlarının yükselmesi, inşaat maliyetlerinin her geçen gün artış göstermesi, gayrimenkulün diğer yatırım araçlarına göre enflasyon karşısında yatırımcısına çok kazandırması nedeniyle alıcı talebinin yüksek seyretmesi bu etmenlerin başında geliyor.

Diğer yandan özellikle bazı kiracılar yükselen kira bedellerini ödeyemedikleri için yaşadıkları konutların bir ya da iki odasını alt kiralama yoluyla kısa ya da uzun süreli farklı kişilere kiralıyor. Ev sahipleri de uzun yıllar kalacak kiracılarla uğraşmamak için kısa süreli kiralama yapmayı tercih ediyor. Bu da AIRBNB yoluyla yapılan kiralamaların sayısının yükselmesine yol açıyor.

2018 yılında İstanbul’da AIRBNB sistemi üzerinden 13 bin adet kiralık oda varken, 2021 yılında bu sayı 22 bine, 2022 yılının son çeyreğiyle birlikte 40 binin üzerine çıkmış durumda. Bu sayılar sistem üzerinden yapılan kiralamaları gösteriyor. Sisteme dahil olmadan yapılan kiralamalarla bu sayı 100 bini buluyor. Doğal olarak kira fiyatlarının artışında AIRBNB kiralamaları etkin bir rol oynuyor. İstanbul’da Beyoğlu, Şişli, Fatih, Kadıköy, Ataşehir kiralamalarda en çok tercih edilen ilçelerin başında geliyor.

Günümüzde yabancıların ilgisi de kira fiyatlarının yukarı yönlü çıkışına yol açtı. Geçtiğimiz yıl Ocak ayından itibaren Rusya-Ukrayna savaşından kaçanlar İstanbul ve Antalya’da yoğun kiralamalar yaptılar. Kısa dönemli ve yüksek bedelli kiralamalarda ayrıca yıllık peşin ödeme yapan yabancılar, ev sahiplerinin yüksek kira bedellerini benimsemesine yol açtı. Birçok ev sahibi kiracı ile uğraşmamak adına evlerini mobilyalı olarak AIRBNB işi yapan şirketlere kiralamayı tercih ediyor. Bu sayede alabileceği rayiç kira bedelinin yüzde 50 üzerinde bir kazanç elde ediyor. Tüm bunlar son iki yılda İstanbul’da yüzde 320, Antalya’da da yüzde 390 oranında kira artışına neden oldu.

Diğer yandan 6 Şubat’ta meydana gelen ve 13 milyon insanımızı etkileyen depremin yıkıcı etkisi en fazla kiralık dairelerde kendini gösterdi. 3 milyona yakın vatandaş farklı şehirlerde yeni bir yaşam kurmak için yaşadıkları kentleri terk ettiler. Deprem bölgesine yakın şehirlerde depremden hemen sonra yüzde yüze yakın artan kira fiyatları hükümeti de harekete geçirdi. Fiyatları etkileyen, fahiş artış yapan mülk sahipleri ile bu işlemlere aracılık eden emlakçılar hakkında gözaltı kararları ve ciddi para cezaları uygulandı.

Eski binadan yeri binaya taşınmak isteyen, şehir içinde gözle görülür bir iç göçe neden olan deprem riski korkusu birçok kişiyi panikle karar almaya itti. İstanbul’un her iki yakasında kuzey kesimlerine olan yoğun ilgi nedeniyle özellikle az katlı yapılar ve villalardaki kira artış oranı yüzde 50’nin üzerinde gerçekleşti.

Belediyelerin kentsel dönüşüme verdiği destek ve binasını dönüşüme veren vatandaşların da aynı bölgede kiralık arayışları önümüzdeki günlerde kira fiyatlarındaki yangının artarak devam edeceğini gösteriyor. Sıcak bir yaz bizi bekliyor.

Nilüfer KAS